Vergewisplicht bij het inhuren van zorgpersoneel: wat moet je controleren?
Wie zorgpersoneel inzet, wil erop kunnen vertrouwen dat een zorgprofessional gekwalificeerd, betrouwbaar en geschikt is voor het werk. Bij eigen medewerkers is controle vooraf vanzelfsprekend, maar ook wanneer een zorgprofessional via een uitzendbureau wordt ingehuurd, blijft de zorgorganisatie zelf verantwoordelijk voor een goede controle.
Dat heet de vergewisplicht.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft de afgelopen jaren extra aandacht gevraagd voor deze verantwoordelijkheid. Uit onderzoek bleek namelijk dat zorgorganisaties controles van ingehuurde medewerkers soms volledig overlieten aan uitzend- of bemiddelingsbureaus. Dat is niet voldoende. Ook bij tijdelijk ingehuurd personeel moet een zorgorganisatie zich ervan vergewissen dat iemand geschikt is om zorg te verlenen.
Wat is de vergewisplicht?
De vergewisplicht houdt in dat een zorgorganisatie moet onderzoeken of een zorgverlener geschikt is om zorg te verlenen.
Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of iemand het juiste diploma heeft. Ook het arbeidsverleden en andere informatie die relevant kan zijn voor het veilig verlenen van zorg spelen een rol.
De Rijksoverheid en IGJ noemen verschillende manieren waarop een zorgorganisatie dit kan onderzoeken. Denk bijvoorbeeld aan het opvragen van informatie bij eerdere werkgevers, het raadplegen van relevante beroepsregisters, het controleren van diploma's en certificaten en, waar van toepassing, het controleren van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).
De organisatie moet bovendien kunnen aantonen dat zij de geschiktheid van een zorgverlener zorgvuldig heeft onderzocht. Alleen beschikken over een VOG is daarvoor niet voldoende.
Geldt de vergewisplicht ook voor uitzendkrachten?
Ja.
De IGJ is daar duidelijk over: de controle op het arbeidsverleden en de geschiktheid geldt ook voor zorgverleners die via een uitzendbureau, detacheringsbureau of andere externe partij worden ingezet.
Een zorgorganisatie mag daarbij gebruikmaken van controles die een uitzendbureau al heeft uitgevoerd. De eigen verantwoordelijkheid verdwijnt daardoor echter niet.
De inspectie waarschuwde in 2025 expliciet voor situaties waarin zorgorganisaties de verantwoordelijkheid contractueel volledig bij een uitzend- of bemiddelingsbureau neerlegden. Zorgorganisaties blijven zelf verantwoordelijk voor de inzet van bevoegd en bekwaam personeel en moeten voldoende controle en toezicht houden.
Dat betekent niet dat iedere controle dubbel moet worden uitgevoerd. Een uitzendbureau kan juist veel voorbereidend werk doen en informatie beschikbaar stellen. De zorgorganisatie moet vervolgens wel zelf kunnen beoordelen en vaststellen dat de professional die wordt ingezet aan de eisen voldoet.
Wat controleer je bij een ingehuurde zorgprofessional?
Welke controles precies nodig zijn, hangt onder andere af van de functie, de doelgroep, de werkzaamheden en de toepasselijke wet- en regelgeving. In de praktijk zijn onderstaande onderdelen in ieder geval belangrijk.
1. Identiteit
Controleer of de persoon die daadwerkelijk komt werken dezelfde persoon is als degene van wie de documenten zijn aangeleverd.
De IGJ adviseert zorgorganisaties de identiteit te controleren aan de hand van een origineel identiteitsbewijs en die controle ook vast te leggen. Ook bij ingehuurde medewerkers blijft dit belangrijk. De inspectie heeft specifiek gewaarschuwd voor situaties waarin iemand anders een dienst uitvoert dan degene van wie de papieren zijn gecontroleerd.
2. Diploma en opleiding
Controleer of een zorgprofessional beschikt over het diploma dat nodig is voor de functie waarin hij of zij wordt ingezet.
Alleen een kopie van een diploma ontvangen is niet altijd voldoende. De echtheid moet ook controleerbaar zijn. Een digitaal uittreksel uit het diplomaregister van DUO kan bijvoorbeeld worden gebruikt als officieel bewijs van een behaald diploma. Als zo'n uittreksel niet beschikbaar is, kan in bepaalde gevallen bij de onderwijsinstelling worden gecontroleerd of een diploma daadwerkelijk is afgegeven.
3. Verklaring Omtrent het Gedrag
Een VOG is een belangrijk onderdeel van de screening van medewerkers die met kwetsbare cliënten werken.
Voor bepaalde zorginstellingen en vormen van zorg is een VOG wettelijk verplicht. Welke wettelijke VOG-verplichting geldt, hangt af van de zorgsetting en de toepasselijke regelgeving.
Voor organisaties die bijvoorbeeld zorg leveren vanuit de Wet langdurige zorg gelden specifieke eisen. De IGJ controleert daarbij onder meer of een VOG aanwezig, passend, echt en tijdig afgegeven is. In het toezicht op de gehandicaptenzorg hanteert de inspectie voor deze situaties als uitgangspunt dat de VOG bij de start van de werkzaamheden niet ouder mag zijn dan drie maanden.
Een VOG is overigens slechts één onderdeel van de beoordeling. De Rijksoverheid benadrukt dat alleen een VOG onvoldoende is om aan de vergewisplicht te voldoen.
4. Arbeidsverleden en relevante registraties
De vergewisplicht gaat verder dan het controleren van documenten.
Afhankelijk van de functie kan een zorgorganisatie bijvoorbeeld referenties bij eerdere werkgevers opvragen en relevante registers raadplegen. Voor BIG-geregistreerde beroepen kan het BIG-register relevant zijn. Voor functies waarop het SKJ-register van toepassing is, kan ook dat register worden gecontroleerd.
Ook informatie over eventuele tuchtrechtelijke maatregelen kan onderdeel zijn van het onderzoek naar de geschiktheid van een zorgverlener.
5. Bevoegd en bekwaam
Een geldig diploma betekent niet automatisch dat iemand iedere handeling zelfstandig kan of mag uitvoeren.
Bij de inzet van zorgprofessionals moet daarom ook worden gekeken naar de werkzaamheden die iemand daadwerkelijk gaat uitvoeren en naar de daarvoor benodigde kennis en vaardigheden.
Welke bekwaamheden relevant zijn, verschilt per functie en werkplek. De opdrachtgever blijft verantwoordelijk voor een veilige inzet binnen de eigen organisatie en moet dus ook beoordelen of de professional passend kan worden ingezet voor de werkzaamheden op de betreffende locatie.
Waarom is dit juist bij tijdelijk personeel belangrijk?
Bij tijdelijke inzet moet soms snel worden gehandeld. Een openstaande dienst, ziekte of onverwachte uitval kan ervoor zorgen dat een organisatie op korte termijn extra personeel nodig heeft.
Juist dan bestaat het risico dat controles minder zorgvuldig worden uitgevoerd.
De IGJ waarschuwt daar nadrukkelijk voor. Onderzoek bij uitzend- en bemiddelingsconstructies liet zien dat zorgverleners jarenlang konden werken terwijl diploma's of VOG's ontbraken. Bij een onderzoek uit 2025 werden bij drie onderzochte bureaus in totaal honderden ongediplomeerde zorgverleners aangetroffen. De inspectie riep zorgorganisaties daarna op om bij ingehuurd personeel zelf alert te blijven op diploma's, VOG's, identiteit en andere relevante achtergronden.
Ook recenter blijft dit een aandachtspunt. De IGJ schrijft in 2026 dat beperkte controle van het arbeidsverleden, diploma- en zorgfraude en tekortschietende VOG-controles risico's kunnen opleveren voor veilige zorgrelaties.
Hoe controleert ZBBN zorgprofessionals?
Bij ZBBN vinden we dat een zorgorganisatie erop moet kunnen vertrouwen dat de basiscontroles zorgvuldig zijn uitgevoerd voordat een zorgprofessional wordt voorgesteld.
Daarom spreken we iedere zorgprofessional persoonlijk en leggen we belangrijke documenten, kwalificaties en bekwaamheden vast.
Bij onze screening kijken we onder andere naar:
- identiteit;
- diploma's en, waar mogelijk, verificatie via DUO;
- een passende en actuele VOG;
- relevante werkervaring;
- functie en opleidingsniveau;
- bekwaamheden die relevant zijn voor de inzet.
Waar aanvullende scholing nodig is, kan deze voorafgaand aan of rondom de start worden georganiseerd. Bekwaamheden en benodigde scholing worden vervolgens periodiek opnieuw bekeken.
Voor de VOG hanteren wij bij ZBBN als eigen werkwijze dat deze bij aanvang maximaal drie maanden oud is. Daarnaast vragen we jaarlijks een nieuwe VOG op. Daarmee kiezen we bewust voor een vaste en controleerbare werkwijze, ook wanneer een jaarlijkse vernieuwing niet voor iedere situatie afzonderlijk als wettelijke termijn is voorgeschreven.
Inzicht in het dossier voor opdrachtgevers
Een goede screening door ZBBN ontslaat een zorgorganisatie niet van haar eigen verantwoordelijkheid.
Daarom vinden we het belangrijk dat opdrachtgevers niet alleen hoeven te vertrouwen op de mededeling dat iemand gecontroleerd is. De relevante gegevens en documenten van onze zorgprofessionals zijn voor opdrachtgevers inzichtelijk, zodat zij ook zelf de benodigde controles kunnen uitvoeren en vastleggen.
Zo ondersteunen we zorgorganisaties bij het uitvoeren van hun vergewisplicht, zonder die verantwoordelijkheid van hen over te nemen.
Goede screening is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Een tekort in het rooster mag nooit betekenen dat de controle op kwaliteit naar de achtergrond verdwijnt.
Een zorgvuldige inzet van tijdelijk zorgpersoneel vraagt daarom om samenwerking. Van het uitzendbureau mag worden verwacht dat professionals zorgvuldig worden geselecteerd en dat relevante informatie beschikbaar is. Van de zorgorganisatie wordt verwacht dat zij zelf beoordeelt of iemand geschikt, bevoegd en bekwaam is voor de werkzaamheden binnen de eigen organisatie.
Door die verantwoordelijkheden goed op elkaar aan te laten sluiten, kan flexibel personeel snel worden ingezet zonder concessies te doen aan kwaliteit en veiligheid.
Zorgpersoneel inhuren via ZBBN?
ZBBN ondersteunt zorgorganisaties in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg bij de inzet van gekwalificeerde zorgprofessionals. We verzorgen de werving, screening, matching en begeleiding en zorgen ervoor dat relevante informatie over onze professionals voor opdrachtgevers beschikbaar is.
Zo houden we de lijnen kort en maken we het zo eenvoudig mogelijk om zorgvuldig én flexibel zorgpersoneel in te zetten.
Meer weten over zorgpersoneel inhuren via ZBBN? Bekijk onze pagina voor zorginstellingen of neem gerust contact met ons op.